ฟลูออไรด์ปริมาณเท่าไหร่ถึงเป็นอันตรายกับลูก

พ่อแม่หลายท่านได้ข้อมูลมาว่า “อย่าใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ให้ลูกถ้าลูกยังบ้วนปากไม่เป็น เพราะถ้าลูกได้รับยาสีฟันมากเกินไปจะทำให้ฟันตกกระ ปวดกระดูก เป็นพิษ ท้องเสีย เสียชีวิต !!!”

จึงไม่กล้าใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ให้ลูก โดยข้อมูลต่างๆ ไม่เคยพูดถึงเลยว่ามากเกินไปคือมากเท่าไรกันแน่ วันนี้หมอจะคำนวณปริมาณฟลูออไรด์ที่อันตรายออกมาเป็นตัวเลขให้เห็นกันชัด ๆ นะคะ จะได้รู้กันว่า ข้อมูลต่าง ๆ ที่ชอบอ้างว่า ถ้าลูกได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปจะทำให้เป็นพิษนั้น มันคือมากเท่าไรกันแน่ (อ้างอิงจากหนังสือ “ทันตกรรมป้องกันในเด็กและวัยรุ่น” ของ ศ.พิเศษ ทพญ.ชุติมา ไตรรัตน์วรกุล ในหัวข้อการเกิดพิษจากฟลูออไรด์) การเกิดพิษจากฟลูออไรด์ขึ้นอยู่กับปริมาณฟลูออไรด์และน้ำหนักตัวของเด็ก

โดยพิษของฟลูออไรด์มี 2 แบบคือ

1. พิษแบบเฉียบพลัน : เมื่อได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณที่เกินขนาดอาจทำให้ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ท้องร่วง หรือถ้าได้เกินขนาดในปริมาณสูงมากอาจทำให้ชัก หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันลด ช็อค และอาจเสียชีวิตได้ สมมติลูกอายุ 1 ขวบหนัก 10 กิโลกรัม ปริมาณฟลูออไรด์ที่ได้รับและอาจทำให้เกิดพิษแบบเฉียบพลันคือ 5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม เด็กคนนี้หนัก 10 กิโลกรัม คือ 5×10 = 50 มิลลิกรัมฟลูออไรด์ ซึ่งเทียบเท่ากับยาสีฟันฟลูออไรด์ 50 กรัม ***นั่นคือเด็กคนนี้ต้องกินยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ 1000 ppm บรรจุ 50 กรัมไปทีเดียวหมดหลอด หรือ กินฟลูออไรด์เม็ดขนาด 0.25 มิลลิกรัมทีเดียว 200 เม็ด***
2. พิษแบบเรื้อรัง : เมื่อกลืนฟลูออไรด์มากเป็น 2 เท่าของระดับเหมาะสมก่อนอายุ 5 ขวบ อาจทำให้ ฟันแท้ตกกระได้ (ฟันที่ตกกระคือ ฟันแท้ที่ยังสร้างอยู่ในกระดูกขากรรไกรนะคะ ไม่ใช่ฟันน้ำนมที่ขึ้นมาในปากแล้ว) สมมติเด็กอายุ 1 ขวบหนัก 10 กิโลกรัม ขนาดของฟลูออไรด์ที่เหมาะสมต้องไม่เกิน 0.05-0.07 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม คำนวณจากน้ำหนักเด็ก 10 กิโลกรัม โดยใช้ปริมาณต่ำสุดของระดับเหมาะสมคือ 0.05 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม 0.05×10 = 0.5 มิลลิกรัม กลืนฟลูออไรด์ 2 เท่าของระดับเหมาะสมคือ 0.5×2 = 1 มิลลิกรัม

***นั่นคือเด็ก 1 ขวบคนนี้กลืนยาสีฟัน 1000 ppm ที่บีบออกมาประมาณ 1 นิ้ว (บีบจนล้นหน้าแปรงสีฟัน) ไปทั้งหมดทุกวันต่อเนื่องยาวนานหลายเดือน***

ป.ล. ปริมาณยาสีฟันฟลูออไรด์ 1000 ppm ที่บีบมาประมาณ 1 นิ้ว จะหนักประมาณ 1 กรัม มีฟลูออไรด์ ประมาณ 1 มิลลิกรัม เด็กอายุต่ำกว่า 3 ขวบ ทันตแพทยสมาคมแห่งประเทศไทยฯ แนะนำให้ใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1000 ppm ขนาดเท่าเม็ดข้าวสาร

เพิ่มเติมเรื่องฟันตกกระจากยาสีฟันฟลูออไรด์

ฟันตกกระจากฟลูออไรด์ไม่ได้เกิดจากการที่ฟลูออไรด์สัมผัสฟัน

แต่เกิดจากการกลืนฟลูออไรด์ลงท้องในปริมาณที่มากเกินระดับเหมาะสมต่อเนื่องกันทุกวันยาวนานหลายเดือนหรือเป็นปี (โดยเฉพาะในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบ) จนทำให้ฟันแท้ที่กำลังสร้างอยู่ในกระดูกขากรรไกรตกกระ

นั่นคือ ฟันตกกระนั้น_เมื่องอกพ้นเหงือกมาก็จะตกกระเลยไม่ใช่ว่าฟันขึ้นพ้นเหงือกมาแล้วเป็นฟันปกติ เวลาผ่านไปจะกลายร่างเป็นฟันตกกระทีหลัง ไม่ได้แบบนั้นไม่ใช่ฟันตกกระจากฟลูออไรด์นะคะ

พ่อแม่หลายคนจะแจ้งหมอว่า “ตอนแรกฟันลูกขาวดีค่ะ พอใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์แล้วมันดูเหมือนฟันตกกระเลย เกิดจากใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์รึเปล่า” ซึ่งมันไม่ใช่เด้อ กลไกการเกิดฟันตกกระจากฟลูออไรด์มันไม่ได้เกิดแบบนี้ (หลายครั้งพอได้ตรวจก็พบว่า มันเป็นฟันผุเริ่มแรก หรือฟันขาวขุ่นที่อาจเกิดจากการล้มกระแทก)

สรุป 

สมมติลูกอายุ 1 ขวบ น้ำหนัก 10 กิโลกรัม (การเกิดพิษจากฟลูออไรด์ขึ้นอยู่กับปริมาณฟลูออไรด์ที่ได้รับและน้ำหนักเด็ก หมอสมมติน้ำหนักเด็กเป็นตัวเลขกลม ๆ นะคะ)

จะเกิดพิษเฉียบพลันคือ ปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ช็อค หรืออาจเสียชีวิต ถ้าหาก

• กินยาสีฟันฟลูออไรด์ 1000 ppm ปริมาณ 50 กรัม (ประมาณ 1 หลอดยาสีฟันเด็ก หรือครึ่งหลอดยาสีฟันผู้ใหญ่) ไปทีเดียวทั้งหมด

จะเกิดพิษเรื้อรัง (ฟันตกกระในฟันแท้) ถ้าหาก

• กินยาสีฟันฟลูออไรด์ 1000 ppm ที่บีบมาประมาณ 1 นิ้ว (ล้นหน้าแปรงสีฟัน) ไปทั้งหมดทุกวันต่อเนื่องกันยาวนานหลายเดือนหรือเป็นปี (เด็กอายุต่ำกว่า 3 ขวบ ทันตแพทยสมาคมแห่งประเทศไทยฯ แนะนำให้บีบยาสีฟันเท่าเม็ดข้าวสาร)

หมอตุ๊กตา 

ทพญ.ปวีณา คุณนาเมือง ทันตแพทย์เฉพาะทางด้านทันตกรรมสำหรับเด็ก